+48 501 112155 KapitanPyton@gmail.com

Słowniczek żeglarski

23/01/22 | Informacje, Słowniczek

Nie zakuwaj! ?

To nie test ani wiedza konieczna, nie musisz znać wszystkich żeglarskich określeń żeby móc żeglować. Większość nazw przyswoisz szybko już na jachcie, gdy będą często używane. Jeżeli czegoś nie rozumiesz, pytaj! Załoga na pewno z chęcią Ci pomoże.

A

Abordaż  sposób walki na morzu stosowany do XIX w. Polegał na szczepianiu się okrętów nieprzyjacielskich za pomocą haków abordażowych i lin oraz walce wręcz na pokładach.

Achterdek – pokład rufowy. Tylna część pokładu jachtu znajdująca się za kokpitem.

Achterluk – otwór wejściowy prowadzący z pokładu lub kokpitu do tylnych pomieszczeń jachtu.

Achterpik – komora/przestrzeń pod pokładem rufowym wewnątrz jachtu.

Achtersztag – jedna z lin podtrzymujących maszt, biegnąca od topu masztu do rufy jachtu.

Aldis – ręczna mapa elektryczna z lusterkiem, służąca do wysyłania sygnałów na morzu.

Alfabet Morse’a – to kod komunikacyjny stworzony w 1836 roku przez Samuela Morse’a (US). Litery i cyfry w kodzie morsa reprezentowane są za pomocą rożnych kombinacji sygnału długiego (kreski) i sygnału krótkiego (kropki).

B

Bajdewind – kurs na wiatr.

Bakista – schowek, szafka, przestrzeń do przechowywania rzeczy na jachcie. Bakisty znajdują się np.: pod kojami.

Bandera – oznaczenie przynależności jachtu do danego kraju (flaga kraju).

Baksztag – (najczęściej stalowa) lina podtrzymująca maszt ukośnie ku rufie.

Balast – ciężar, zapobiegający przechyłom oraz przewróceniu się łodzi.

Banta – wzmocnienie części żagla, najczęściej rogu żagla.

Bezan – Jeden z żagli, mocowany na ostatnim (na jachtach dwumasztowych oraz wielomasztowych) maszcie.

Bom – poziomy ruchomy drzewc, zaczepiony jednym końcem do masztu, służący do mocowania dolnej krawędzi (liku) żagla.

Bosman – przełożony załogi, bezpośredni zwierzchnik marynarzy.

Bukszpryt – część osprzętu jachtu należąca do drzewc. Bukszpryt umieszczony jest na dziobie, wzdłuż osi symetrii jachtu, wystając poza kadłub.

Bulaj – okienko w burcie i nadbudówce.

Burta – boczna część kadłuba jachtu. Po prawej stronie znajduje się prawa burta (sterburta), a po lewej – lewa (bakburta).

C

Cuma – lina do mocowania jachtu do nadbrzeża; cumy dziobowe i rufowe.

Człowiek – potoczna nazwa manewru podejścia do człowieka.

D

Dek – pokład jachtu.

Dok – obiekt portowy służący do budowy lub naprawy i konserwacje statków.

Drablina – linka łącząca dwie sąsiednie wanty i tworząca stopień drabinki linowej.

Dryf – kąt między kierunkiem kursu wykreślonym na mapie a rzeczywistym kierunkiem ruchu statku, powstały w wyniku spychania przez wiatr i fale płynącego statku z obranego kursu. W praktyce kąt między osią symetrii statku a kilwaterem.

Dziób – przednia części kadłuba statku, gdzie zbiegają się burty. Nazywa się tak również przednią część pokładu.

F

Fał – Lina  do wciągania rożnych ruchomych części osprzętu łodzi np: żagli, miecza, steru.

Flauta – cisza na wodzie, brak wiatru, lustrzana tafla wody.

Fok – jeden z żagli, mocowany przeważnie na sztagu, znajdujący się na dziobie jachtu.

Fokmaszt – pierwszy maszt na jachcie co najmniej dwumasztowym.

Fordek – pokład dziobowy.

Fordewind – kurs z wiatrem.

Forpik – komora/przestrzeń pod pokładem dziobowym wewnątrz jachtu.

Forsztag – jedna z lin podtrzymujących maszt, biegnąca od topu masztu do dziobu.

G

Gafel – część osprzętu jachtu należąca do drzewc.

Grot – największy żagiel na grotmaszcie.

Grotmaszt – na statkach dwumasztowych – maszt największy, na trzymasztowych – środkowy, na wielomasztowcach – wszystkie środkowe numerowane od dziobu.

H

Hals – położenie jachtu w ruchu względem wiatru; jeśli wiatr wieje z lewej burty, to statek płynie lewym halsem. To też odcinek drogi od zwrotu do zwrotu, a więc przebyty jednym halsem.

K

Kabestan – kołowrót, który obraca się tylko w jedna stronę.

Kabina (kajuta) – pomieszczenie mieszkalne lub specjalistyczne.

Kadłub – zasadnicza część konstrukcji jachtu, dzielona na podwodzie (część zanurzona) oraz nadwodzie (ponad powierzchnią wody).

Kambuz – jachtowa kuchnia.

Kapitan – osoba pełniąca funkcję dowódcy statku.

Kąt martwy – strefa w której jacht nie możne płynąc pod żaglami. Kąt martwy jest rożny dla każdego jachtu. Gdy wiatr wieje prosto od dziobu jachtu to kąt martwy rozciąga się po kilkanaście stopni w lewo i w prawo od jachtu.

Keja – nabrzeże uzbrojone w urządzenia cumownicze.

Kil (stępka) – główna, wzdłużna belka konstrukcyjna kadłuba (jachtu). Do niej przymocowane są wręgi szkieletu kadłuba.

Knaga – drewniany lub metalowy element osprzętu jachtu, mocowany do pokładu lub masztu. Ma kształt rogów i służy do obkładania lin.

Kokpit – pomieszczenie dla załogi w części rufowej nieosłonięte lub częściowo osłonięte pokładem.

Kompas – urządzenie nawigacyjne służące do określania kursu jachtu względem magnetycznego bieguna Ziemi.

Kotwica – ciężkie stalowe urządzenie z zębami lub łapami, które po opadnięciu na dno zagłębia się w grunt i utrzymuje statek w miejscu.

Krawat – wąski pas płótna lub kawałek liny, którym przymocowuje się zwinięty żagiel do bomu.

Kurs – kierunek w jakim porusza się jacht.

Kuk – kucharz na statku, jachcie lub żaglowcu.

M

Mesa – wspólne pomieszczenie do wypoczynku i jadalnia.

Mila morska – jednostka miary odległości na morzu. Jest to długość łuku południka ziemskiego odpowiadająca jednej minucie kątowej równa 1852 metrów.

O

Odbijacz – przedmiot wykonany z gumy i wypełniony powietrzem. Służy do ochrony burt jachtu w czasie wykonywania manewrów w porcie.

Ożaglowanie – zespół wszystkich żagli na statku żaglowym. 

P

Pagaj – wiosło.

Pawęż – deska stanowiąca rufowe zakończenia kadłuba jachtu.

Patent – dokument potwierdzający posiadany stopień żeglarski i umożliwiający wyczarterowanie jachtu.

Pilot – pracownik kapitanatu portu znający wody portowe i przepisy, pomagający kapitanowi bezpiecznie wprowadzić statek do portu.

Pławy – pływające znaki nawigacyjne służące do oznaczania przeszkód, torów wodnych i miejsc, w których należy zmieniać kurs.

Pochwa – wąska kieszeń, naszyta na żagiel, z przeznaczeniem na listwę.

Podwięź – stalowe uchwyty na burcie jachtu do mocowania want.

Półwiatr – wiatr wiejący prostopadle do burty statku.

Pokład – pozioma konstrukcja zamykająca od góry kadłub (pokład górny) lub nadbudówkę statku, albo stanowiąca ich poziomą przegrodę (np. wodoszczelny pokład główny).

Port – miejsce osłonięte od działania fal, przeznaczone do okresowego kotwiczenia statków i do przeładunków.

Poszycie kadłuba – zewnętrzna płaszczyzna kadłuba statku. Może być drewniane(łączone np. na styk lub na zakładkę), stalowe, z tworzyw syntetycznych.

Przeciąganie – przemieszczanie statku bez napędu, wyłącznie przy pomocy cum (np. w porcie).

Psia Wachta – wachta trwająca od 00.00 do 04.00.

R

Raksa – rodzaj karabińczyka służącego do mocowania żagli trójkątnych do sztagów, po których suwa się swobodnie.

Refować – zmniejszanie powierzchni żagla poprzez jego zwijanie.

Reflina – przechodzi przez otwory (remizki) w tylnym liku żagla, służy do ściągania go do bomu.

Róża wiatrów – schemat rysunkowy oparty na systemie rumbowym. Służy do określania kierunków wiania wiatrów.

Rufa – tylna część kadłuba statku.

Rzutka – linka z ciężarkiem do podawania liny.

S

SOS – sygnał nadawany za pomocą wszelkich dostępnych środków przez statki potrzebujące natychmiastowej pomocy. Skrót od angielskiego Save Our Souls – Ratujcie Nasze Dusze.

Ster – urządzenie do sterowania statkiem składające się z trzonu, pióra i rumpla.

Stopa – (ft) miara długości równa 0,3048 m, używana na angielskich mapach nawigacyjnych i w żegludze.

Szekla – wygięty w podkowę pręt stalowy, na końcach ma otwory do wkładania bolca z gwintem, służący do łączenia ze sobą lin, jak i innych części osprzętu.

Szot – lina umocowana do bomu lub rogu szotowego żagla celem ustawienia go pod odpowiednim kątem względem wiatru.

Sztag – stalowa lina zabezpieczająca maszt przed wygięciem się, służy również do rozpinania trójkątnych żagli przednich – kliwrów.

Sztormreling – otaczająca pokład bariera z liny podpartej na słupkach (stójkach), chroniąca załogę przed wypadnięciem za burtę.

Świetlik – okno w pokładzie, do oświetlenia i wietrzenia.

T

Takielunek – olinowanie żaglowca wraz z osprzętem łączącym to olinowanie z pokładem, masztami, żaglami.

Taklowanie – zakładanie olinowania stałego lub ruchomego.

Talia – (wielokrążek)system dwóch jedno- lub wielokrążkowych bloków, przez które biegnie lina, pozwalający na pokonanie dużej siły za pomocą wielokrotnie mniejszej siły. Stosowana do podnoszenia ciężarów i wybierania żagli.

Tent – dach z płótna rozpinany na pokładzie w celu ochrony przed działaniem deszczu lub słońca.

Top – szczyt drzewca pionowego, masztu, itp.

Topenanta – lina podtrzymująca noki rei lub bomu.

Trap – schody skośnie zawieszone wzdłuż burty.

W

Wachta – część załogi, pełniąca służbę na statku w ciągu określonego czasu.

Wanta – stalowa lina (dawniej roślinna) podtrzymująca maszt z boku.

Węzeł – połączenie dwóch lin / zawiązanie jednej w określony sposób; lub jednostka miary prędkości w żegludze równa 1 mili morskiej na godzinę

Z

Znos – zboczenie statku z kursu pod wpływem siły fal lub prądu morskiego.

Zwrot – manewr wykonywany na jachcie żaglowym polegający na zmianie kursu z halsu do halsu.

Żagiel – specjalnie zaprojektowany, wykonany z tkaniny sztucznej lub naturalnej płat, na który działa wiatr, powodując powstanie siły napędzającej jacht żaglowy